1.8.07

Η λάμψη της Ομορφιάς





Το "όμορφο" δεν γίνεται αντιληπτό μόνο μέσω των αισθήσεων. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι ιδιότητες της ψυχής και του χαρακτήρα, που γίνονται αντιληπτές περισσότερο με τα μάτια του νου παρά με τα μάτια του σώματος. Στις πρώτες αντιλήψεις περί Κάλλους, αυτό εκφράζεται στην αρμονία του κόσμου μέσω των ύμνων, στη μαγεία που γεμίζει χαρά τους ανθρώπους μέσω της ποίησης, στο κατάλληλο μέτρο και στη συμμετρία των επί μέρους τμημάτων στη γλυπτική, στο σωστό ρυθμό στη ρητορική.

Ο Πυθαγόρας πρώτος παρατήρησε ότι τα φυτά και τα ζώα δεν μεγαλώνουν τυχαία, αλλά σύμφωνα με ακριβείς μαθηματικούς κανόνες. Δεν είναι τυχαία δηλαδή τα όμορφα σχέδια των λουλουδιών. Οι αρχαίοι Έλληνες βρήκαν ότι τα σχέδια των λουλουδιών βασίζονται σε γεωμετρική αναλογία. Επίσης η ακολουθία κάνει την εμφάνισή της στη διάταξη των φύλων γύρω από το μίσχο. Εμφανίζεται ακόμα και στην ανάπτυξη των βελόνων αρκετών ειδών ελάτου, καθώς επίσης και στη διάταξη των πετάλων στις μαργαρίτες και τα ηλιοτρόπια. Μερικά κωνοφόρα δένδρα παρουσιάζουν τη σειρά αριθμών στη δομή της επιφάνειας των κορμών τους, ενώ τα φοινικόδεντρα στους δακτυλίους των κορμών τους.

Με τις πράξεις που έκανε ο Ιταλός μαθηματικός Fibonacci, ο οποίος ήταν πολύ γνωστός στην εποχή του και αναγνωρίζεται και σήμερα, βρήκε ότι το κλειδί της ομορφιάς είναι η αναλογία 1 προς 1,618, ο αριθμός Φ. Για παράδειγμα, η σχέση από το πάτωμα ως τον ομφαλό και από εκεί στο κεφάλι θα είναι 1 προς Φ, αν οι αναλογίες είναι ιδανικές. Επίσης, το πλάτος του στόματος είναι Φ φορές το πλάτος της μύτης. Ο Χρυσός αριθμός θεωρούταν από τους αρχαίους Έλληνες ως η θεϊκή αναλογία όπου η εφαρμογή του σε καλλιτεχνικά δημιουργήματα και κατασκευές οδηγούσε σε «άριστα» και «ωραία» αποτελέσματα.


Αργότερα ο Leonardo Da Vinci ζωγράφισε το πρόσωπο της Mona Lisa ώστε αυτό να χωράει τέλεια σε ένα χρυσό ορθογώνιο και δόμησε τον υπόλοιπο πίνακα γύρω από το πρόσωπο χωρίζοντάς τον επίσης σε χρυσά ορθογώνια. Ο Mozart διαίρεσε μεγάλο αριθμό από τις σονάτες του σε δύο μέρη, η χρονική αναλογία των οποίων αντιστοιχεί στη χρυσή τομή, τον αριθμό φ, αν και υπάρχει σημαντική διχογνωμία για το κατά πόσο αυτό έγινε σκόπιμα.



"Ολόλευκα, πρωτόφαντα μαργαριτάρια απ'την Ανατολή καθάρια, πορφυρά τα ρουμπίνια αστραποβολούν, εκεί βλέπω το αγγελικό της γέλιο ν' ανθεί και τα μαύρα τα ματόκλαδα να φορούν της Αφροδίτης την ομορφιά που φεγγο
βολεί, τα ρόδα τα πορφυρά και τα λευκά τα κρίνα να σμίγουν το χρώμα τους στο κάθε της το βήμα κι όλες οι τέχνες μαζί στη χάρη της αναριγούν[...]ακόμη κι ο Έρως μπρος σ'αυτό το θαύμα θα' στεκε βουβός"
~Βοκκάκιος (1313-1375), Ρίμες~


"Είναι πολύ άσχημη! Είναι τόσο θελκτική ωστόσο! Ο Χρόνος και ο Έρωτας την σημάδεψαν με τη σφραγίδα τους και της έμαθαν ανελέητα αυτό που κάθε λεπτό και κάθε φιλί παίρνει μαζί του απ' τη νεότητα και τη φρεσκάδα. Ο Χρόνος δεν μπόρεσε να διαλύσει τη σπινθηροβόλο αρμονία της περπατησιάς της, ούτε την ακατάλυτη κομψότητα της κατασκευής της. Ο Έρωτας δε χάλασε τη γλυκύτητα της παιδικής ανάσας της. Και ο Χρόνος δεν ξερίζωσε τίποτα από την πλούσια χαίτη της απ' όπου αναδίνεται σε αρώματα αγρίων ζώων όλη η διαβολεμένη ζωτικότητα του γαλλικού Νότου. Ο Χρόνος και ο Έρωτας την έχουν κατασπαράξει, αλλά μάταια...δεν αφαίρεσαν τίποτα από την αόριστη, αλλά αιώνια σαγήνη της"
~Σαρλ Μποντλέρ, Η μελαγχολία του Παρισιού~

"Ρωμαίος: Ποιό φως χαράζει σ' εκείνο το παράθυρο; Είναι η ανατολή, ο ήλιος μου, η Ιουλιέτα!
Πρόβαλε, ωραίε ήλιε, και σκότωσε τη φθονερή σελήνη, που ήδη αρρώστησε και χλώμιασε απ'το κακό της γιατί εσύ, η ακόλουθός της, είσαι ομορφότερη!"
~Ουίλιαμ Σαίξπηρ, Ρωμαίος και Ιουλιέτα, ΙΙ, 2~


27 comments:

Κολοκύθι said...

Κείμενο από όμορφη οπτική γωνία.

Jean - Lyc said...

Ο Douglas Adams, στο «Ο Ντιρκ Τζέντλυ ακολουθεί τη γάτα» είχε παρενθέσει ένα κείμενο το οποίο αναρωτιόταν για την κρυφή μαθηματική σχέση της ομορφιάς. Μου κάνει εντύπωση γιατί, παρά το χιουμοριστικό επικάλυμμά τους, οι ερωτήσεις που έθετε το κείμενο προβλημάτιζαν: «μήπως το πρόσωπο των ονείρων σας ανταποκρίνεται σε κάποια τρισδιάστατη μαθηματική συνάρτηση;» έγραφε.

Περίεργο, αν και φιλέλλην (νομίζω) να μην έχει υπόψη του το Φ - (ή το είχε; πάνε και χρόνια που το διάβασα).

Καλό σου μήνα ελαφίνι!

Pan said...

Εγώ με τα μαθηματικά δεν...Από όσο κατάλαβα, όμως, πολύ όμορφο το κείμενο.

Zaphod said...

Πωπω..στο μυαλό μου είσαι; Μόλις χτες έβλεπα ένα ντοκιμαντέρ (με τον John Gleese για όσους ενδιαφέρονται) όπου ανάμεσα στα άλλα ανέλυε την χρυσή αναλογία και πως βρίσκεται στο (όμορφο) ανθρώπινο πρόσωπο / σώμα και αναρωτιόμουν αν είναι ο Φ.

Thanx για το όμορφο (πολυεπίπεδα!) κείμενο!

sot said...

Πολύ σωστά αναφέρεσαι στην αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση της ομορφιάς.
Το σίγουρο είναι πως η ομορφιά γενικώς, πέρα από τροφός της Τέχνης,
είναι πραγματική πηγή ζωής.

Νίκος said...

Προχθές με την παρέα μου (μη φανταστείς τίποτε διανοούμενους), ξεκοκαλίζοντας
το ψημένο αρνάκι του ενός και πίνοντας το κρασί του άλλου, ξενυχτίσαμε μέχρι το πρωί συζητώντας αυτό το θέμα. Ιδιαίτερα μας απασχόλησε το γεγονός των άσχημων αντρών και γυναικών. Δηλ. σε μια τέλεια κοινωνία που άντρες και γυναίκες πάνε με κάποιον επειδή τους αρέσει και μόνο και όχι για οικονομικό όφελος τι κάνουν οι άσημοι-ες. Πιστεύω πως έχει σχέση με το θέμα σου, αν όμως όχι σου ζητώ συγνώμη.

LOCKHEART said...

Απίστευτο θεματάκι..

όντως το σημείο Φ ειναι σήμα κατατεθεν περι ιδιότητας και εναρμόνησης των ειδών.

Mist said...

Απίστευτο θέμα όντως... ιδίως για όσους με την τέχνη καταπιάνονται, το έχουν μάλλον κατά νού. Άν και πολλάκις όταν οι αναλόγίες ξεφεύγουν του Φ, δίνουν θελτικές εικόνες (ομορφιάς) - υποκειμενική -δεν είναι άλλωστε;

LikeToBite said...

Πολύ ωραίο post. Καλημέρα σας.

BeBe said...

Καλημέρα ελαφίνι μου. Πάντα μου αρέσει να θυμάμαι όσα έμαθα ειδικά μέσα από τόσα ωραία αφήγηση. Να σαι καλά, καλό μήνα :)

Νίκος said...

Ελαφάκι: πιό απο όλα τα πρόσωπα είναι το δικό σου;;;

elafini said...

καλώς το κολοκύθι! η αλήθεια είναι πως το θέμα είναι τεράστιο και παραλίγο να ξεφύγω γράφοντάς το..προτίμησα να μείνω λοιπόν σ'αυτή τη πλευρά ;)


καλώς όρισες στο φτωχικό μας jean-lyc..δεν το γνωρίζω το κείμενο που αναφέρεις...οι θεωρίες όμως περί συσχετισμού της ομορφιάς με μαθηματικές συναρτήσεις, πέρα του ότι ήταν γνωστές από την αρχαιότητa και αναπτύχθηκαν και αργότερα στον Μεσαίωνα και την Αναγέννηση και βρήκαν εφαρμογή σε πολλές τέχνες..στη μουσική (Πυθαγόρειο θεώρημα, Βοήθιος και μουσικοί τόνοι), στη ζωγραφική και αρχιτεκτονική (Michelangelo και DaVinci)και σε τόσους άλλου τομείς...εκτός από τον Βετρούβιο του DaVinci υπήρχε και ένας πίνακας του Durrer στον οποίο φαίνεται πως οι αναλογίες του ανθρώπινου σώματος βασίζονται σε αυστηρά μαθηματικά πλαίσια....τελικά, τεράστιο θέμα..

elafini said...

pan κι εγώ δεν έχω ιδιαίτερες σχέσεις με τα μαθηματικά, έως καθόλου...η ενασχόλησή μου όμως με τη μουσική με βοήθησε να καταλάβω κάποια πράγματα...όπως η σειρά fibonacci για παράδειγμα (0,1,1,2,3,5,8,13,21..προσθέτεις πάντα το προηγούμενο δημιουργώντας μια συμμετρία) που χρησιμοποιείται πολύ στα μουσικά έργα του 20ου αι.
Ανάλογες μαθηματικές συμμετρίες λεγεται πως υπήρχαν και στα έργα του Bach και του Mozart, και βέβαια υπάρχει και ο σειραϊσμός, τεχνική μουσικής σύνθεσης που βασίζεται σε σειρές και συμμετρίες...

να σου πω την αλήθεια όμως...όσον αφορά τη μουσική ειδικά, προτιμώ αυτό που βγαίνει από μέσα μου κι όχι αυτό που ακολουθεί μαθηματικούς τύπους ;)

elafini said...

το είχα δει κάποτε το ντοκυμαντέρ αυτό..πολύ ενδιαφέρον zaphod..και κάπου διάβαζα πρόσφατα, πως η ηθοποιός που έχει τις τέλειες αναλογίες σύμφωνα με αυτό που περιγράφει το ντοκυμαντέρ, είναι η....φτου!!! ξέχασα το όνομα...χαχα....θα επανέλθω

elafini said...

έτσι ακριβώς sot..δύο διαστάσεις..και θα ήταν δύσκολο να ασχοληθώ με το υποκειμενικό κομμάτι...κάπου, κάποτε διάβασα κάτι ωραίο πάνω σ'αυτό
είμαι ωραία γιατί έτσι με βλέπεις
δεν χρειάζεται κάτι άλλο νομίζω ;)

elafini said...

καλή μου mist, το "παράξενο" τις περισσότερες φορές έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον...

πολλά "πρόσωπα" έχει το ελαφάκι νίκο...στην πραγματικότητα όμως μόνο ένα...το θέμα που θίγεις είναι λίγο διαφορετικό και σηκώνει μεγάλη ανάλυση.."τέλεια" κοινωνία?


liketobite καλώς ήρθες!!
(έχουμε σκόρδα για το δάγκωμα εδώ ;))


χαίρομαι που σου άρεσε bebe μου (ακόμη εδώ είσαι?)

σε τόσα πράγματα που μας περιτρυγιρίζουν lockheart

elafini said...

την θυμήθηκα..… zaphod


καλό μήνα σε όλους..
και αφού δεν έχετε φύγει ακόμη, σας ετοιμάζω κάτι μουσικό ;)

Ilias Dimopoulos said...

Πως μ' αρέσει που "μαγειρεύεις" δωράκια για τους επισκέπτες σου...
Κι είναι πάντοτε τόσο σφύζοντα από καλά αισθήματα κι ευγένεια και τρυφερότητα και σε "χειροποίητη" καλίμπρα.
Πως μ' αρέσει...

Νίκος said...

Αλήθεια;;; Η μπάρμπη είναι όμορφη;; Και αν είναι ; Τι ομορφιά έχουν οι μπάρμπες που μας έχουν κατακλύσει;; Υπάρχει ομορφιά στη βιομηχανοποίηση;;
Αν γενίσει η γάτα σου μη με ξεχάσεις.

elafini said...

να μια ομορφιά…




ο καθένας "βλέπει" με τα δικά του μάτια νίκο..οι βιομηχανοποιημένες ομορφιές δε με αφορούν...για τα επόμενα λεπτά λοιπόν λέω να ακούσα κάτι όμορφο...
(η γάτα μου δυστυχώς είναι στειρωμένη..αλλά μοιάζει με την virtual Nelly)

απλά τα μοιράζομαι Ηλία μου..

Shades said...

Για μιά ακόμη φορά θα απαντήσω έμμεσα στο θέμα με μια δική μου σκέψη..
Ομορφιά + blogging.. πρώτα γνωρίζεις τον εσωτερικό κόσμο κάποιου, άρα την ομορφιά εδώ δεν την βλέπεις με τα μάτια.
Καλό απόγευμα Ελαφίνι

desa said...

Ωραίο κείμενο. Η ομορφιά πάντως είναι μέσα μας και είναι υποκειμενική. Ομορφιά είνια και η διαφορετικότητα των ανθρώπων που μας δίνει η φύση

diVa said...

Είδες λοιπόν που είναι πράγματι η ομορφιά , ποσοτική μεταβλητή;-)
Κι ας μην το αντιλαμβανόμαστε εξαρχής. Αυτή εξακολουθεί να είναι έτσι.
Λες να είναι και η ομορφιά της ψυχής ψηφία στη σειρά που υπηρετούν τους δικούς τους κανόνες;
Ή μηπως τους κανόνες των άλλων;
Αυτών τους οποίους μαγεύουν..
Καλημέρα όμορφη:-)

Merawen said...

Εξαιρετικό κείμενο με αντικειμενικές κρίσεις για κάτι τόσο υποκειμενικό...αχ, ομορφιά!!! :-)
Καλησπέρα σου Ελαφάκι...
*Φιλί*

david santos said...

Hello, Elafini.
Have a good weekend

keimgreek said...

απλα και με γεωμετρικούς όρους: you are goddess

elafini said...

κοκκινίζω keim ;)


thank you santos


οι αντικειμενικές κρίσεις είναι πάντα πιό έυκολες merawen μου..έτσι δεν είναι; φιλιά..

συμφωνούμε απόλυτα desa...το είπα μάλιστα σε ένα σχόλιο παραπάνω...το "διαφορετικό" είναι πάντα και πιο όμορφο..καλώς ήρθες :)


"οπτική απάτη" λες να είναι divaμου η εξωτερική ομορφιά;
και η "χημική απάτη" που έχει να κάνει με την όσφρηση; άλλη παγίδα...πάντως πέρα από όλα τα γοητευτικά μυστήρια που κρύβει η αμθρώπινη φύση, η εσωτερική ομορφιά είανι πέρα για πέρα αληθινή και αργά ή γρήγορα βγαίνει στην επιφάνεια..αρκεί οι δέκτες να είναι σε εγρήγορση και εκλεκτοί..καλησπέρα


αποτύπωμα των όσων έχουμε μέσα μας με εικονική πένα και σε εικονικό χαρτί είναι shades μου...ίσως λοιπόν να επισπεύδει κάποια πράγματα...φιλιά