3.8.07

Le Roi Est Mort...(αφιερωμένο)


[...χωρίς να υπολογίσει τις απώλειες, διέταξε την κόκκινη μονάδα του να προελάσει και παρέταξε σαν σφήνα τους στρατιώτες του για να εισβάλουν στις εχθρικές γραμμές. Οι κόκκινοι πεζικάριοι έπεφταν σωρηδόν όταν δεν καλύπτονταν από το ιππικό, όμως οι λευκές γραμμές διασπάστηκαν, ο λευκός βασιλιάς έμεινε ξαφνικά μόνος και κατάφερε να σωθεί μόνο με ροκέ. Ο κόκκινος αξιωματικός τον κυνήγησε, οι δύο αξιωματικοί διέσχισαν το πεδίο της μάχης ξεφεύγοντας κάθε τόσο από τις επιθέσεις των λευκών, ώσπου τελικά στριμώχτηκαν στο πλάι. Ο λευκός βασιλιάς όμως ήταν απρόσιτος πια, έχοντας ταμπουρωθεί στους πύργους, απρόσιτος ακόμα και στο ιππικό...


...τώρα άρχισαν τα λευκά την αντεπίθεση και η τροπή της μάχης άλλαξε..οι κόκκινοι στρατιώτες που είχαν απομείνει κατατροπώθηκαν, οι αξιωματικοί περικυκλώθηκαν στο κέντρο. Πλήρωσαν έτσι οδηνυρά την τακτική τους να θυσιάσουν όλους τους στρατιώτες στην επίθεση. Ακόμα και οι ταπεινοί λευκοί στρατιώτες απειλούσαν τους κόκκινους αξιωματούχους έχοντας την κάλυψη του ιππικού, συχνά διπλά. Τελικά έμεινε μόνο ο αξιωματικός να υπερασπίζεται τον κόκκινο βασιλιά, αλλά το πεδίο της μάχης ήταν πια ελεύθερο για τα κανόνια των πύργων του αντιπάλου, που σκότωναν ό,τι έβρισκαν στο δρόμο τους. Παρακάμπτοντας τη γραμμή πυρός, ένας λευκός ιππέας πλησίασε το τελευταίο κανόνι και τελικά το κατέλαβε, έπεσε όμως λίγο αργότερα από το χέρι του στρατηγού...
...στο τέλος της αναμέτρησης οι πεσόντες και των δύο στρατών κείτονταν αριστερά και δεξιά, κόκκινοι σαν το αίμα και λευκοί σαν το θάνατο, ενώ στο πεδίο της μάχης στέκονταν αντικριστά στις γωνίες μόνο οι δύο βασιλιάδες, χωρίς υποτελείς και στρατηγούς, οι οποίοι, τρίζοντας τα δόντια, διαπραγματεύονταν μια εκεχειρία οργισμένοι για την τύχη του αντιπάλου, καθώς και δύο σαστισμένοι πεζικάριοι, ένας λευκός και ένας κόκκινος, που προφανώς δεν καταλάβαιναν πως είχαν επιζήσει όταν όλοι οι σύντροφοί τους είχαν αποδεκατιστεί, περιφερόμενοι άσκοπα και τυφλά σ
το τρομακτικά άδειο πεδίο που ήταν στρωμένο με κόκκινες και λευκές ταφόπλακες...]


(Η καλύτερη σκακιστική μάχη που έχω διαβάσει, από το βιβλίο του Robert Loehr, "Το σκακιστικό αυτόματο" )




Η ανάπτυξη του σκακιού συνδέεται στενά με τις γενικότερες συνθήκες και τάσεις της κοινωνίας. Στη περίοδο του Μεσαίωνα, το σκάκι παιζόταν και σε κυκλική σκακιέρα, μια προτίμηση στενά συνδεδεμένη με την αργή εξέλιξη της φεουδαρχικής κοινωνίας και την μονότονη επανάληψη των ίδιων καθημερινών γεγονότων της ζωής. Ακόμη, οι κινήσεις και οι ονομασίες των κομματιών διαφοροποιούνταν, ανάλογα με τα προβεβλημένα αξιώματα και αξίες σε κάθε χώρα και εποχή. Δεν υπήρχαν μόνο βασιλιάδες, ίπποι, πύργοι, αλλά και βεζύρηδες, ποταμόπλοια, ελέφαντες, κ.α. Το σκάκι παίρνει τη σύγχρονή του μορφή μόνο στην Αναγέννηση, με τις αρχές της ανόδου του καπιταλισμού, μια εξέλιξη συνδεόμενη στενά με την τυποποίηση των κανονισμών, που επέτρεψε η νεά τεχνολογία της τυπογραφίας. Η ρομαντική προσέγγιση των επόμενων αιώνων αντανακλά τη συνεχιζόμενη κυριαρχία των βασιλιάδων και των ευγενών, στις αυλές των οποίων καλλιεργούνταν σχεδόν αποκλειστικά το παιχνίδι. Έτσι τα ιδανικά της αριστοκρατίας, όπως η κυριαρχία του πνεύματος πάνω στην ύλη, καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την οπτική των σκακιστών. Από την άλλη μεριά, η επανάσταση που έφεραν ο Φιλιντόρ και ο Μόρφι εκφράζει τυπικά το πνεύμα της νέας, καπιταλιστικής εποχής. Το φημισμένο ρητό του Φιλιντόρ, "τα πιόνια είναι η ψυχή της παρτίδας", προκαταλαμβάνει και απηχεί τα εξισωτικά ιδανικά και τις δημοκρατικές αξίες της Γαλλικής Επανάστασης. Η Υπερμοντέρνα Σχολή καθρεφτίζει από την άλλη το πνεύμα της κρίσης και της αμφισβήτησης που ξεσήκωσε με τα δεινά του ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος. Η στατική προσέγγιση του Καπαμπλάνκα παρακολουθεί το μουντό πνεύμα της εποχής του Μεσοπολέμου, ενώ η επιθετική στροφή του Αλιέχιν την άνοδο του φασισμού. Τέλος, με τη Σοβιετική Σχολή, εκφράζεται στο σκάκι η κοσμοϊστορική επίδραση της Οκτωβριανής Επανάστασης, με τα ιδανικά της ανόδου των μαζών και της οργάνωσης της κοινωνίας πάνω σε συλλογικές σοσιαλιστικές αρχές. Δεδομένου ότι το σκάκι δέχεται την επίδραση της κοινωνίας, δεν μπορεί να μην επηρεάζεται από την κατάσταση και τις εξελίξεις σε διάφορους άλλους τομείς, όπως την άνιση επίδοση των δύο φύλων και τις θεωρίες περί ανισότητας των ανθρώπινων φυλών.


πηγές: "Σκάκι και κουλτούρα", Χρήστος Κεφαλής (Αθήνα, 2004)
"Το σκάκι και ο συμβολισμός του", Μπούρκχαρτ Τ. (Αθήνα , 1993)


αφιερωμένο στους σκακιστές


Rameau - Ouverture


11 comments:

Schrödinger's Cat said...

Και τα δύο κείμενα που έκανες τον κόπο να αναδημοσιεύσεις, από τα οποία το μόνο που γνώριζα ήταν του Χρήστου Κεφαλή είναι πολύ αξιόλογα, όπως πολύ αξιόλογο είναι και το blog. Χάθηκα, ψάχνοντας τις παλιές δημοσιεύσεις...μου αρέσει να χάνομαι με αυτόν τρόπο!

X-ray said...

Echèc et Mat! Καλημέρα.

cropper said...

Πολύ το ευχαριστήθηκα. Ασυνήθιστο post και πολύ χρήσιμο το link για τους σκακιστές.

Ωρα είναι να γίνουν και σκακιστικοί αγώνες bloggers :)

elafini said...

ευχαριστώ πολύ για τα καλά σου λόγια schroedinger's cat...ευχάριστη έκλπηξη ήταν και η ανακάλυψη του blog σου..καλώς ήρθες ;)


μυστηριώδη ακτίνα μου...έτοιμη σε βλέπω για το τουρνουά ;)
(καβουράκια μου έφερες;)


για να είμαι ειλικρινής cropper μου, το ποστ αυτό είχε ανέβει όταν είχα πρωτοανοίξει το "μαγαζί"...χθες που βρήκα τους σκακιστές όμως το ξαναθυμήθηκα και είπα να το ανεβάσω πάλι..τότε είχα προτείνει σκακιστικό τουρνουά..λες να το κάνουμε μετά το καλοκαίρι;

καλημέρα σε όλους :)))

Pan said...

...Vive Le Roi! Αυτό φαντάζομαι θα αποκαλύπτει πολλά για την σχέση μου με το σκάκι!

Νίκος said...

Μου άρεσε πάντα το σκάκι χωρίς να είμαι σκακιστής. Το σκάκι βρέθηκε λέει ο θρύλος στη Περσία από ένα σοφό που το δώρισε στο βασιλιά. Αυτός ενθουσιάστηκε τόσο πολύ.που τον ρώτησε τι θέλει για πληρωμή. Ο σοφός ζήτησε ένα σπυρί σιτάρι για το πρώτο κουτί, δύο για το δεύτερο, τέσσερα για το τρίτο και έτσι μέχρι τα 64. Ο βασιλιάς συμφώνησε.
Το σιτάρι στο βασίλειο τελείωσε πολύ πριν το τέλος
Απο τη γάτα του μπλόκ ενοώ.

elafini said...

Vive Le Roi Noir...
φαντάζομαι αυτόν επιλέγεις Pan

(φοβερό κομμάτι παρεπιπτόντως..Enigma)

elafini said...

στον Σολομώντα νομίζω Νίκο

Pan said...

Και αυτό και άλλα!

Mist said...

Όντως η καλήτερη σκακιστή μάχη, πανέμορφο βιβλίο.
Νάσαι καλά για το post... εξερετικό!!!

elafini said...

καλησπέρα mist :)